قرآن - سورۀ نحل
چهارشنبه ۱۴۰۵/۰۵/۲۱
×
 
حزب
٥٤
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ
 
به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان.
 
 
أَتَىٰ أَمْرُ اللَّهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُ ۚ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ
‎‎(١)
 
فرمان خدا آمد. پس در آن شتاب نکنید. او منزه و برتر از هر چیزی است که با او شریک می‌سازند.
 
 
يُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَىٰ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لَا إِلَـٰهَ إِلَّا أَنَا فَاتَّقُونِ
‎‎(٢)
 
خداوند فرشتگان را، همراه با وحی که از فرمانِ اوست، بر هر کس از بندگانش که بخواهد، فرومی‌فرستد، که مردم را هشدار دهید که معبودی جز من نیست، پس تنها از من پروا کنید
 
 
خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ ۚ تَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ
‎‎(٣)
 
او آسمان‌ها و زمین را بر اساس حق آفرید، او از آنچه با او شریک می‌سازند، برتر است.
 
 
خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ
‎‎(٤)
 
او انسان را از نطفه‌ای آفرید، پس آن‌گاه او آشکارا با دشمنی می‌ورزد.
 
 
وَالْأَنْعَامَ خَلَقَهَا ۗ لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ
‎‎(٥)
 
و چهارپایان را آفرید، که برای شما در آنها، پوششی، و بهره‌هایی است و از آنها می‌خورید.
 
 
وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ
‎‎(٦)
 
و برای شما در چهارپایان که از چراگاه برمی‌گردانید و که به چراگاه می‌فرستید، شکوه و جلوه‌ای است.
 
 
صفحه
٢٦٨
وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَىٰ بَلَدٍ لَمْ تَكُونُوا بَالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ ۚ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ
‎‎(٧)
 
و چهارپایان، بارهای سنگین شما را به شهری می‌برند که جز به رنجِ تن نمی‌توانستید به آن برسید. همانا پروردگار شما رئوف و مهربان است.
 
 
وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً ۚ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُونَ
‎‎(٨)
 
و اسبان و اَستَران و الاغ‌ها را آفرید تا بر آنها سوار شوید و تجمّلی و چیزهایی را می‌آفریند که شما نمی‌دانید.
 
 
وَعَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ وَمِنْهَا جَائِرٌ ۚ وَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ
‎‎(٩)
 
و بر خداست که راه میانه و برخی از راه‌ها منحرف است. و اگر خداوند بخواهد، همه‌ی شما را هدایت می‌کند.
 
 
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً ۖ لَكُمْ مِنْهُ شَرَابٌ وَمِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ
‎‎(١٠)
 
اوست آن که برای شما از آسمان آبی فرستاد که نوشیدنی شما از آن است. و گیاهانی که در آن می‌چرانید، از آن است.
 
 
يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُونَ وَالنَّخِيلَ وَالْأَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
‎‎(١١)
 
خداوند به وسیله آن آب، برای شما کشت‌زار و زیتون و درختان خرما و انگور، و از هر نوع میوه‌ای می‌رویانَد. همانا در این امر برای آنان که می‌اندیشند، نشانه‌ای روشن است.
 
 
وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۖ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
‎‎(١٢)
 
و خداوند شب و روز، و خورشید و ماه را در خدمت و بهره‌دهی شما قرار داد. و ستارگان به فرمان او تسخیر شده‌اند؛ البته در این امر برای گروهی که تعقل می‌کنند، نشانه‌هایی اوست.
 
 
وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ
‎‎(١٣)
 
و آنچه را در زمین با رنگ‌های گوناگون برای شما پدید آوَرد. البته در این آفریده‌ها برای پندگیران عبرت و نشانه‌ای روشن است.
 
 
وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
‎‎(١٤)
 
و اوست آن که دریا را رام کرد تا از آن گوشت تازه بخورید و زیورهایی برای پوشیدن از آن بیرون آورید. و می‌بینی که کشتی‌ها، سینه‌ی دریا را شکافته و به سراغ فضل و لطف او بروید و شاید سپاس‌گزار باشید.
 
 
صفحه
٢٦٩
وَأَلْقَىٰ فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
‎‎(١٥)
 
و خداوند در زمین کوه‌هایی استوار افکند تا زمین، شما را نلرزانَد. و نهرهایی و راه‌هایی تا راه یابید.
 
 
وَعَلَامَاتٍ ۚ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ
‎‎(١٦)
 
و نشانه‌های دیگری ، و آنان به وسیله‌ی ستاره، راه می‌یابند.
 
 
أَفَمَنْ يَخْلُقُ كَمَنْ لَا يَخْلُقُ ۗ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
‎‎(١٧)
 
پس آیا آن که می‌آفریند، همانند کسی است که نمی‌آفریند؟ پس آیا یاد نمی‌کنید و پند نمی‌گیرید؟
 
 
وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا ۗ إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
‎‎(١٨)
 
و اگر بخواهید نعمت‌های خداوند را بشمارید، نمی‌توانید شُماره کنید. همانا خداوند آمرزنده‌ی مهربان است.
 
 
وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ
‎‎(١٩)
 
و خداوند آنچه را پنهان می‌کنید و آنچه را آشکار می‌سازید، می‌داند.
 
 
وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ
‎‎(٢٠)
 
و کسانی را که به جای خدا می‌خوانند، هیچ چیز نمی‌آفرینند، و خود نیز آفریده شده‌اند.
 
 
أَمْوَاتٌ غَيْرُ أَحْيَاءٍ ۖ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
‎‎(٢١)
 
آنها مرد‌گانند، نه زند‌گان، و نمی‌دانند چه وقت برانگیخته خواهند شد.
 
 
إِلَـٰهُكُمْ إِلَـٰهٌ وَاحِدٌ ۚ فَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَهُمْ مُسْتَكْبِرُونَ
‎‎(٢٢)
 
معبود شما، معبودی است یگانه، پس کسانی که به آخرت ایمان ندارند، دل‌هایشان به انکار خو کرده، و همانان مستکبرند.
 
 
لَا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ
‎‎(٢٣)
 
بی‌گمان، آنچه را پنهان می‌کنند و آنچه را آشکار می‌سازند، خداوند می‌داند. همانا او مستکبران را دوست ندارد.
 
 
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۙ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ
‎‎(٢٤)
 
و هرگاه به آنان گفته شد: «پروردگارتان چه نازل کرده؟» گفتند: «افسانه‌های پیشینیان!»
 
 
لِيَحْمِلُوا أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۙ وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ
‎‎(٢٥)
 
آنان باید در روز قیامت، هم، بار گناهان خود را به تمامی، به دوش کشند، و هم، بخشی از بار گناهانِ کسانی که بدون علم، آنان را گمراه می‌نمایند. بدانید که چه بد باری را برمی‌دارند!
 
 
قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ بُنْيَانَهُمْ مِنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
‎‎(٢٦)
 
همانا کسانی که قبل از ایشان بودند مکر ورزیدند، پس قهر خداوند به سراغ پایه‌های بِنای آنان آمد، پس سقف از بالای سرشان بر آنان فروریخت و از آنجا که اندیشه نمی‌کردند، عذاب الهی آمد.
 
 
صفحه
٢٧٠
ثُمَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُخْزِيهِمْ وَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكَائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تُشَاقُّونَ فِيهِمْ ۚ قَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ إِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالسُّوءَ عَلَى الْكَافِرِينَ
‎‎(٢٧)
 
سپس خداوند در روز قیامت، آنان را خوار و رسوا می‌کند و می‌فرماید: «شریکان من که درباره‌ی آنها ستیزه و مخالفت می‌کردید، کجا هستند؟» دانشمندان گویند: «بی‌گمان امروز، ذلت و رسوایی بر کافران است!»
 
 
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ ۖ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ ۚ بَلَىٰ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
‎‎(٢٨)
 
آن کسانی که فرشتگان جانشان را می‌گیرند به خود ستم‌کار بوده‌اند، سر تسلیم فرومی‌آورند «ما هیچ‌گونه کار بدی انجام نداده‌ایم!» آری! قطعاً خداوند به آنچه انجام داده‌اید، آگاه است.
 
 
فَادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا ۖ فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ
‎‎(٢٩)
 
پس، از درهای دوزخ وارد شوید که جاوِدانه در آنجا خواهید ماند. و به راستی چه بد است جایگاه متکبران!
 
 
وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۚ قَالُوا خَيْرًا ۗ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَـٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۚ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ ۚ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ
‎‎(٣٠)
 
و به پرهیزکاران گفته شد: «پروردگارتان چه نازل کرده است؟» گفتند: خیر» برای کسانی که نیکی کرده‌اند، در این دنیا نیکی است. و قطعاً سرای آخرت بهتر است. و چه نیکوست سرای پرهیزکاران!
 
 
جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۖ لَهُمْ فِيهَا مَا يَشَاءُونَ ۚ كَذَٰلِكَ يَجْزِي اللَّهُ الْمُتَّقِينَ
‎‎(٣١)
 
به باغ‌هایی همیشگی داخل خواهند شد، که نهرها از زیر آن جاری است. هر چه را بخواهند، برایشان در آنجا موجود است. خداوند این‌گونه پرهیزکاران را پاداش می‌دهد.
 
 
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
‎‎(٣٢)
 
کسانی که فرشتگان آنان را به طور کامل می‌گیرند، در حالی که پاکند، می‌گویند: «سلام بر شما! به پاداشِ آنچه همواره انجام می‌دادید، وارد بهشت شوید.»
 
 
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ أَمْرُ رَبِّكَ ۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَـٰكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
‎‎(٣٣)
 
آیا کافران جز آن که فرشتگانِ یا فرمان پروردگارت به سراغشان آیند، انتظاری دارند؟ کسانی که پیش از آنان بودند نیز، چنین کردند و خداوند به آنان ظلم نکرد، ولی آنها به خودشان ستم می‌کردند.
 
 
فَأَصَابَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا عَمِلُوا وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ
‎‎(٣٤)
 
پس کیفر بدی‌هایی که انجام دادند، به آنان رسید. و آنچه که آنان به مسخره می‌گرفتند، آنان را فراگرفت.
 
 
صفحه
٢٧١
وَقَالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ نَحْنُ وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ ۚ كَذَٰلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ
‎‎(٣٥)
 
و کسانی که شرک ورزیدند، گفتند: «اگر خدا می‌خواست، نه ما و نه پدرانمان، هیچ چیز را جز او نمی‌پرستیدیم. و بدون حکم او، هیچ چیزی را حرام نمی‌کردیم.» کسانی که پیش از اینان بودند نیز، این‌گونه برخورد می‌کردند، پس مگر جز ابلاغ روشن، وظیفه‌ی دیگری بر پیامبران است؟
 
 
وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ۖ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلَالَةُ ۚ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ
‎‎(٣٦)
 
و به راستی، ما در میان هر اُمّتی، پیامبری را برانگیختیم که: «خدا را بپرستید و از طاغوت دوری کنید.» پس گروهی از مردم کسانی هستند که خداوند، هدایتشان کرد، و بر بعضی از آنان، گمراهی سزاوار شد، پس در زمین بگردید، تا ببینید پایان کار تکذیب‌کنندگان چگونه بوده است؟
 
 
إِنْ تَحْرِصْ عَلَىٰ هُدَاهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ يُضِلُّ ۖ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ
‎‎(٣٧)
 
اگر چه بر هدایت آنان حرص می‌ورزی، اما خداوند کسی را که در گمراهی وانهاده، هدایت نمی‌کند. و برای آنان هیچ یاوری نیست.
 
 
وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ ۙ لَا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ ۚ بَلَىٰ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
‎‎(٣٨)
 
و با سخت‌ترین سوگندشان، به خدا قسم خوردند که هر کس می‌میرد، خداوند او را برنخواهد انگیخت. آری! وعده‌ی حقی است بر خداوند، اما بیشتر مردم نمی‌دانند.
 
 
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كَانُوا كَاذِبِينَ
‎‎(٣٩)
 
برای آن است که چیزی را که مردم در آن اختلاف می‌کنند، روشن سازد. و کسانی که کفر ورزیدند، بدانند که آنها خود دروغگو بودند، .
 
 
إِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ إِذَا أَرَدْنَاهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
‎‎(٤٠)
 
فرمان ما درباره چیزی، چون اراده کنیم، تنها این است که می‌گوییم: باش، پس خواهد بود.
 
 
وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً ۖ وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ
‎‎(٤١)
 
و کسانی که پس از آن که ستم دیدند، در راه خدا هجرت کردند، بی‌شک ما در همین دنیا، جایگاه نیکویی به آنان خواهیم داد. و اگر می‌دانستند، پاداش آخرت بزرگ‌تر است.
 
 
الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
‎‎(٤٢)
 
کسانی که صبر کردند، و بر پروردگارشان توکل می‌نمایند.
 
 
صفحه
٢٧٢
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ ۚ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
‎‎(٤٣)
 
و ما قبل از تو نیز، جز مردانی که به آنها وحی می‌کردیم، نفرستادیم. «اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر بپرسید.»
 
 
بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ ۗ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
‎‎(٤٤)
 
همراه با معجزات و کتب و به سوی تو ذکر را فروفرستادیم، تا برای مردم آنچه را که به سویشان نازل شده، روشن بیان کنی. و شاید بیندیشند.
 
 
أَفَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُوا السَّيِّئَاتِ أَنْ يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ
‎‎(٤٥)
 
آیا کسانی که بدی‌ها را با حیله و نیرنگ انجام دادند، در امانند از این که خداوند آنان را در زمین فروبرد؟ یا از جایی که پیش‌بینی و اندیشه نمی‌کنند، عذاب الهی به سراغشان آید؟
 
 
أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُمْ بِمُعْجِزِينَ
‎‎(٤٦)
 
یا در حین تلاش و کوششان، ناگهان آنان را بگیرد، پس نتوانند آن عذاب را خنثی و عاجز نمایند؟
 
 
أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَىٰ تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ
‎‎(٤٧)
 
یا آن که در حال دلهره، آنان را بگیرد. البته پروردگار شما رئوف و مهربان است.
 
 
أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَىٰ مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلَالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالشَّمَائِلِ سُجَّدًا لِلَّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ
‎‎(٤٨)
 
آیا چیزهایی را که خداوند آفریده، ندیده‌اند؟ که چگونه از راست و چپ سایه‌هایشان می‌گسترد و در حال سجده، فروتنانه خضوع دارند.
 
 
وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مِنْ دَابَّةٍ وَالْمَلَائِكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ
‎‎(٤٩)
 
و آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است، از جنبنده و فرشتگان، تنها برای خداوند سجده می‌کنند و تکبّر و سرپیچی نمی‌کنند.
 
 
يَخَافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ
سجده مستحب
۩
‎‎(٥٠)
 
و از پروردگارشان که حاکم بر آنهاست، می‌ترسند و آنچه را که به آنان فرمان داده شده، انجام می‌دهند.
 
 
حزب
٥٥
وَقَالَ اللَّهُ لَا تَتَّخِذُوا إِلَـٰهَيْنِ اثْنَيْنِ ۖ إِنَّمَا هُوَ إِلَـٰهٌ وَاحِدٌ ۖ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ
‎‎(٥١)
 
و خداوند فرمود: «دو معبود نگیرید. معبود همان خدای یکتاست، پس تنها از من بترسید.»
 
 
وَلَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا ۚ أَفَغَيْرَ اللَّهِ تَتَّقُونَ
‎‎(٥٢)
 
و آنچه در آسمان‌ها و زمین است، از آن اوست. و پرستش و فرمان‌برداری پیوسته برای اوست، پس آیا از غیر خداوند پروا می‌کنید؟
 
 
وَمَا بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ ۖ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْأَرُونَ
‎‎(٥٣)
 
و هر نعمتی دارید، از خداوند است. هرگاه نگرانی و بلا به شما برسد، تنها به سوی او ناله می‌کنید.
 
 
ثُمَّ إِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ
‎‎(٥٤)
 
اما همین که نگرانی و مِحنت را از شما برطرف کرد، گروهی از شما نسبت به پروردگارشان شرک می‌ورزند.
 
 
صفحه
٢٧٣
لِيَكْفُرُوا بِمَا آتَيْنَاهُمْ ۚ فَتَمَتَّعُوا ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
‎‎(٥٥)
 
تا آنچه را به آنان داده‌ایم، ناسپاسی کنند، پس بهره‌مند شوید که به زودی خواهید دانست
 
 
وَيَجْعَلُونَ لِمَا لَا يَعْلَمُونَ نَصِيبًا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ ۗ تَاللَّهِ لَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَفْتَرُونَ
‎‎(٥٦)
 
و سهمی از آنچه را که ما روزی آنان کرده‌ایم، برای بت‌هایی قرار می‌دهند که هیچ نمی‌دانند. به خدا سوگند از آنچه می‌بندید، بازخواست خواهید شد.
 
 
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ الْبَنَاتِ سُبْحَانَهُ ۙ وَلَهُمْ مَا يَشْتَهُونَ
‎‎(٥٧)
 
و برای خداوند دختران را قرار می‌دهند، در حالی که او منزّه است؛ ولی برای خودشان آنچه را علاقه دارند .
 
 
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثَىٰ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ
‎‎(٥٨)
 
و هرگاه به یکی از آن مشرکان مژده دختر داده شود، چهره‌اش سیاه می‌شود، در حالی که خشم خود را فرومی‌برد.
 
 
يَتَوَارَىٰ مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ ۚ أَيُمْسِكُهُ عَلَىٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ ۗ أَلَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ
‎‎(٥٩)
 
به خاطر مژده تلخی که به او داده شده، از میان مردم فراری می‌شود. آیا این دختر را همراه با ننگ و خفت نگاه دارد؟ یا او را در خاک پنهان کند؟ بدانید که چه بد قضاوت می‌کنند!
 
 
لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ ۖ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
‎‎(٦٠)
 
صفات زشت، برای کسانی است که به آخرت ایمان ندارند؛ ولی برای خدا صفات برتر است. و اوست خداوند عزیز و حکیم.
 
 
وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَابَّةٍ وَلَـٰكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ۖ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً ۖ وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ
‎‎(٦١)
 
و اگر خداوند مردم را به خاطر ستمشان بازخواست و عذاب کند، هیچ جنبنده‌ای را روی آن باقی نمی‌گذارد، ولی کیفر آنان را تا زمان معینی به تأخیر می‌اندازد، پس همین که اجلشان فرارسد، نه ساعتی دیر می‌کنند و نه ساعتی پیش می‌افتند.
 
 
وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَىٰ ۖ لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَأَنَّهُمْ مُفْرَطُونَ
‎‎(٦٢)
 
و مشرکان، آنچه را برای خود نمی‌پسندند، برای خدا قرار می‌دهند و زبانشان به دروغ می‌گوید که نیکوتر برای آنان است. حقا که آتش برای آنان است و آنان پیشگامان اند.
 
 
تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَىٰ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
‎‎(٦٣)
 
به خدا سوگند که ما به سوی اُمت‌های پیش از تو پیامبرانی فرستادیم، پس شیطان کارهای ایشان را برایشان زیبا جلوه داد، امروز نیز سرپرست آنهاست و برای آنان عذابی دردناک است.
 
 
وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ ۙ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
‎‎(٦٤)
 
و ما کتاب را بر تو فرونفرستادیم، مگر برای این که آنچه را در آن اختلاف کرده‌اند، برای آنان روشن بیان کنی. و برای گروهی که ایمان می‌آورند، مایه هدایت و رحمت است.
 
 
صفحه
٢٧٤
وَاللَّهُ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
‎‎(٦٥)
 
و خداوند از آسمان آبی فرستاد، پس به واسطه آن زمین را پس از آن که پژمرده بود، زنده کرد. البته در این برای گروهی که می‌شنوند، نشانه‌ای روشن است.
 
 
وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۖ نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ
‎‎(٦٦)
 
و بی‌گمان برای شما در چهارپایان عبرتی است. ما از آنچه در شکم دارند، از میان غذاهای هضم شده و خون، شیری ناب به شما می‌نوشانیم که برای نوشندگان گواراست.
 
 
وَمِنْ ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
‎‎(٦٧)
 
و از میوه‌های درختان خرما و انگور، هم مست‌کننده، و هم رزق نیکو می‌سازید. البته در این امر برای گروهی که می‌اندیشند، نشانه‌ی روشنی است.
 
 
وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ
‎‎(٦٨)
 
و پروردگارت به زنبور عسل وحی کرد که: «از بعضی کوه‌ها و درختان و از داربست‌هایی که مردم می‌سازند، خانه‌هایی بساز.
 
 
ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا ۚ يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
‎‎(٦٩)
 
سپس از همه‌ی میوه‌ها بخور، آن‌گاه راه‌های پروردگارت را خالصانه طی کن.» از شکم آنها، نوشیدنی رنگارنگ بیرون می‌آید که در آن شفای مردم است. البته در این برای کسانی که فکر می‌کنند، قطعاً عبرتی است.
 
 
وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ ۚ وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ
‎‎(٧٠)
 
و خداوند شما را آفرید، سپس شما را می‌گیرد و بعضی از شما را به پست‌ترین دوران عمر بازمی‌گرداند، تا آنجا که بعد از دانستن چیزی نمی‌داند. البته خداوند آگاه و توانمند است.
 
 
وَاللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ ۚ فَمَا الَّذِينَ فُضِّلُوا بِرَادِّي رِزْقِهِمْ عَلَىٰ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيهِ سَوَاءٌ ۚ أَفَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ
‎‎(٧١)
 
و خدا بعضی از شما را بر بعضی دیگر در روزی برتری داده است. پس کسانی که فزونی یافته‌اند، حاضر نیستند از روزی خود به زیردستانشان بپردازند تا با هم برابر شوند. پس آیا نعمت خدا را انکار می‌کنند؟
 
 
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ بَنِينَ وَحَفَدَةً وَرَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ ۚ أَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَتِ اللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ
‎‎(٧٢)
 
و خداوند از جنس خودتان، همسرانی برایتان قرار داد، و از همسرانتان برای شما، فرزندان و نوادگانی قرار داد و از پاکیزه‌ها شما را روزی داد. پس آیا به باطل ایمان می‌آورند و به نعمت الهی کفر می‌ورزند؟
 
 
صفحه
٢٧٥
وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِنَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ شَيْئًا وَلَا يَسْتَطِيعُونَ
‎‎(٧٣)
 
و به جای خداوند بت‌هایی را می‌پرستند که برای آنان مالک هیچ‌گونه رزقی از آسمان‌ها و زمین نیستند و نمی‌توانند
 
 
فَلَا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثَالَ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
‎‎(٧٤)
 
پس برای خداوند مَثَل‌ها را نزنید که خداوند می‌داند و شما نمی‌داند.
 
 
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْدًا مَمْلُوكًا لَا يَقْدِرُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَمَنْ رَزَقْنَاهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَجَهْرًا ۖ هَلْ يَسْتَوُونَ ۚ الْحَمْدُ لِلَّهِ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
‎‎(٧٥)
 
خداوند، برده‌ی زرخریدی را مَثَل می‌زند که بر هیچ چیز توانایی ندارد، و کسی که ما به او رزق نیکو از جانب خود داده‌ایم، پس او مخفیانه و آشکارا از آن رزق انفاق می‌کند. آیا برابرند؟ ستایش مخصوص خداست، امّا بیشترشان نمی‌دانند.
 
 
وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا أَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَهُوَ كَلٌّ عَلَىٰ مَوْلَاهُ أَيْنَمَا يُوَجِّهْهُ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ ۙ وَهُوَ عَلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
‎‎(٧٦)
 
و خداوند دو مرد را مثال می‌زند که یکی از آن دو گُنگ است که بر هیچ چیز توانایی ندارد و سربار مولای خویش است، به‌گونه‌ای که هر جا او را می‌فرستد، هیچ سودی با خود نمی‌آورد. آیا او با کسی که به عدالت فرمان می‌دهد و خود بر راه راست می‌رود، برابر است؟
 
 
وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ وَمَا أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
‎‎(٧٧)
 
و غیب آسمان‌ها و زمین از آنِ خداست. و برپایی قیامت جز مانند چشم برهم‌زدن یا نزدیک‌تر نیست. البته خداوند بر هر چیزی تواناست.
 
 
وَاللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
‎‎(٧٨)
 
و خداوند شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد، در حالی که هیچ چیز نمی‌دانستید. و برای شما گوش و چشم‌ها و دل‌ها قرار داد، شاید شما شکر کنید.
 
 
أَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ فِي جَوِّ السَّمَاءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
‎‎(٧٩)
 
آیا به پرندگان نمی‌نگرند؟ در حالی که در فضای آسمان رام‌شده هستند. جز خداوند آنها را نگاه نمی‌دارد. البته در این برای گروهی که ایمان می‌آورند، نشانه‌هایی روشن است.
 
 
صفحه
٢٧٦
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَنًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعَامِ بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَىٰ حِينٍ
‎‎(٨٠)
 
و خداوند برای شما از خانه‌هایتان، مایه‌ی آرامش قرار داد. و برای شما از پوست‌های چهارپایان، خیمه‌هایی قرار داد، که روز کوچ شما و روز اقامت شما، آن را سبک و خفیف می‌یابید. و از پشم و کرک و موهای آنها، برای مدتی لوازم و اسباب زندگی قرار داد.
 
 
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلَالًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبَالِ أَكْنَانًا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ
‎‎(٨١)
 
و خداوند از آنچه آفریده، برای شما سایه‌هایی قرار داد. و از کوه برایتان، غارهایی نهاد. و برای شما لباس‌هایی مقرر کرد که شما را از گرما حفظ می‌کند. و لباس‌هایی که شما را از آسیب‌های یکدیگر نگاه می‌دارد. این‌گونه نعمت خود را بر شما تمام می‌کند، باشد که خود را تسلیم او کنید.
 
 
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ الْمُبِينُ
‎‎(٨٢)
 
پس اگر روی برتافتند، تنها تبلیغ روشن بر توست.
 
 
يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللَّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَهَا وَأَكْثَرُهُمُ الْكَافِرُونَ
‎‎(٨٣)
 
نعمت خداوند را می‌شناسند، سپس آن را انکار می‌کنند. و بیشترِ آنان کافر و ناسپاسند.
 
 
وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
‎‎(٨٤)
 
و روزی را که از هر اُمّتی شاهدی برانگیزیم. سپس به کسانی که کفر ورزیدند، اجازه داده نخواهد شد و آنها برای عذرخواهی فراخوانده نمی‌شوند.
 
 
وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ
‎‎(٨٥)
 
و چون کسانی که ستم کردند، عذاب را ببینند، نه از آنان سبک می‌گردد و نه مهلت می‌یابند.
 
 
وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكَاءَهُمْ قَالُوا رَبَّنَا هَـٰؤُلَاءِ شُرَكَاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُو مِنْ دُونِكَ ۖ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكَاذِبُونَ
‎‎(٨٦)
 
و چون کسانی که شرک ورزیدند، شریکان خود را ببینند، می‌گویند: «پروردگارا! اینان شریکان ما بودند که ما به جای تو می‌خواندیم.» حرف آنان را به خودشان برمی‌گردانند، که: «شما بی‌شک دروغگویید!»
 
 
وَأَلْقَوْا إِلَى اللَّهِ يَوْمَئِذٍ السَّلَمَ ۖ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ
‎‎(٨٧)
 
در چنین روزی به پیشگاه خدا سرِ تسلیم فرود آورند و آنچه را به دروغ می‌بافتند، از آنان محو شود.
 
 
صفحه
٢٧٧
الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ زِدْنَاهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يُفْسِدُونَ
‎‎(٨٨)
 
کسانی که کافر شدند و از راه خدا بازداشتند، به سزای آن که همواره فساد می‌کردند، عذابی بر عذابشان افزودیم.
 
 
وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ۖ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَىٰ هَـٰؤُلَاءِ ۚ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ
‎‎(٨٩)
 
و روزی را که در هر امّتی، شاهدی بر آنان از خودشان برانگیزیم، و تو را بر آنان گواه آوریم. و بر تو این کتاب را نازل کردیم که روشنگر هر چیز است و مایه‌ی هدایت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است.
 
 
حزب
٥٦
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ ۚ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
‎‎(٩٠)
 
خداوند به عدل و احسان و دادن خویشاوندان، فرمان می‌دهد و از کارهای زشت و ناپسند و تجاوز، نهی می‌فرماید. او شما را پند می‌دهد، باشد که متذکر شوید.
 
 
وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا ۚ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ
‎‎(٩١)
 
و آن‌گاه که پیمان بستید، به عهد خدا وفادار باشید و سوگندها را پس از استوار ساختنش نشکنید؛ زیرا که خدا را بر خودتان کفیل قرار داده‌اید. البته خداوند آنچه را انجام می‌دهید، می‌داند.
 
 
وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكَاثًا تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَىٰ مِنْ أُمَّةٍ ۚ إِنَّمَا يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ ۚ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
‎‎(٩٢)
 
و مانند آن زن نباشید که بافته‌ی خویش را پس از محکم بافتن، وامی‌تابید! که سوگندهایتان را میان خود به بهانه‌ی این که گروهی از گروهی دیگر از نظر نفرات و امکانات افزون‌ترند، مایه‌ی خیانت و فساد قرار دهید. جز این نیست که خداوند شما را با آن سوگندها، آزمایش می‌کند و حتماً آنچه را که در آن اختلاف می‌کردید، در قیامت برایتان روشن خواهد ساخت.
 
 
وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَـٰكِنْ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ ۚ وَلَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
‎‎(٩٣)
 
و اگر خداوند خواسته بود، یک اُمتِ متحد قرار داده بود، هر که را بخواهد، گمراه می‌کند و هر که را بخواهد هدایت می‌کند. و قطعاً شما از آنچه انجام می‌دادید، بازخواست خواهید شد.
 
 
صفحه
٢٧٨
وَلَا تَتَّخِذُوا أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُوا السُّوءَ بِمَا صَدَدْتُمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
‎‎(٩٤)
 
و سوگندهایتان را مایه‌ی فریب میان خودتان قرار ندهید، تا مبادا گامی بعد از استواری‌اش بلغزد، و به خاطر بازداشتن از راه خدا، بدی را خواهید چشید. و برای شما عذابی بزرگ است.
 
 
وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۚ إِنَّمَا عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
‎‎(٩٥)
 
و پیمان خدا را با بهای کمی معامله نکنید، زیرا اگر بدانید، آنچه نزد خداست، همان برای شما بهتر است.
 
 
مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ ۖ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ ۗ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
‎‎(٩٦)
 
آنچه نزد شماست، به پایان می‌رسد، و آنچه نزد خداست، باقی و پایدار است. و کسانی که صبر پیشه کردند، پاداششان را بر پایه‌ی نیکوترین کاری که می‌کرده‌اند، خواهیم داد.
 
 
مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
‎‎(٩٧)
 
هر کس از مرد یا زن که مؤمن باشد و کار شایسته کند، حتماً به زندگی پاک و پسندیده‌ای زنده‌اش می‌داریم و قطعاً پاداششان را بر پایه‌ی نیکوترین کاری که می‌کرده‌اند، خواهیم داد.
 
 
فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
‎‎(٩٨)
 
پس هرگاه خواستی قرآن بخوانی، از شیطان رانده‌شده به خداوند پناه ببر!
 
 
إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
‎‎(٩٩)
 
البته شیطان برکسانی که ایمان آورده و بر پروردگارشان توکل می‌کنند، تسلطی ندارد.
 
 
إِنَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَالَّذِينَ هُمْ بِهِ مُشْرِكُونَ
‎‎(١٠٠)
 
غلبه و سلطه‌ی شیطان تنها بر کسانی است که سلطه و ولایت او را می‌پذیرند، و کسانی است که برای خدا شریک قرار داده‌اند.
 
 
وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ ۙ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
‎‎(١٠١)
 
و هرگاه آیه‌ای را جایگزین آیه‌ای کنیم، و خداوند به آنچه نازل می‌کند، داناتر است، مخالفان می‌گویند: بی‌گمان تو دروغ‌بافی!» بلکه بیشترشان نمی‌دانند.
 
 
قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ
‎‎(١٠٢)
 
بگو آن را روح‌القُدُس از جانب پروردگارت به حق نازل کرده است، تا کسانی را که ایمان آورده‌اند، ثابت‌قدم و استوار گرداند و برای مسلمانان هدایت و بشارت باشد.
 
 
صفحه
٢٧٩
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ ۗ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَـٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ
‎‎(١٠٣)
 
و البته ما می‌دانیم که مخالفان تو می‌گویند: «یقیناً بشری آن را به او می‌آموزد.» زبان کسی که به او نسبت می‌دهند، غیر عربی است، در حالی که این به زبان عربیِ فصیح و روشن است.
 
 
إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ لَا يَهْدِيهِمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
‎‎(١٠٤)
 
کسانی که به آیات خداوند ایمان نمی‌آورند، خداوند آنان را هدایت نمی‌کند و برایشان عذابی دردناک است.
 
 
إِنَّمَا يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ۖ وَأُولَـٰئِكَ هُمُ الْكَاذِبُونَ
‎‎(١٠٥)
 
البته دروغ را تنها کسانی می‌سازند که آیات خدا را باور ندارند و آنان خود، دروغگویانند .
 
 
مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَـٰكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
‎‎(١٠٦)
 
کسی که پس از ایمان به خدا، کافر شود، مگر کسی که او را به زور وادار کرده‌اند قلبش به ایمان مطمئن است، بلکه کسی که سینه به روی کفر بگشاید ، خشمی سخت از سوی خدا بر آنان است و آنان را عذابی بزرگ خواهد بود.
 
 
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ
‎‎(١٠٧)
 
آن به خاطر این است که آنان، زندگی دنیا را بر آخرت برگزیدند، و قطعاً خداوند گروه کافران را هدایت نمی‌کند.
 
 
أُولَـٰئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ ۖ وَأُولَـٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ
‎‎(١٠٨)
 
آنانند کسانی که خداوند بر دلها و گوش و چشمانشان، مهر نهاده است . و آنان همان غافلانند.
 
 
لَا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْخَاسِرُونَ
‎‎(١٠٩)
 
شک نیست که آنان در آخرت همان زیانکارانند.
 
 
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
‎‎(١١٠)
 
پروردگارت برای کسانی که پس از آزار دیدن، هجرت کرده، به جهاد برخاسته و پایداری نمودند، از آن پس قطعاً آمرزنده‌ی مهربان است.
 
 
صفحه
٢٨٠
يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَفْسِهَا وَتُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
‎‎(١١١)
 
روزی که هر کس می‌آید، از خویش دفاع می‌کند و به هر کس آنچه کرده است، تمام داده می‌شود و آنان مورد ستم قرار نمی‌گیرند.
 
 
وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ
‎‎(١١٢)
 
و خداوند آبادی‌ای را مثال می‌زند که امن بود، روزیش از هر سو فراوان می‌رسید، اما نعمت‌های خدا را ناسپاسی کردند، پس خداوند به آنچه انجام می‌دادند، پوشش فراگیر گرسنگی و ترس را بر آنان چشانید.
 
 
وَلَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظَالِمُونَ
‎‎(١١٣)
 
همانا پیامبری از میان خودشان به سراغشان آمد، اما او را تکذیب کردند، پس ایشان را در حالی که ستمکار بودند، عذاب فراگرفت.
 
 
فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاشْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
‎‎(١١٤)
 
پس، از آن چیزهای حلال و پاکیزه‌ای که خداوند روزی شما کرده، بخورید. و اگر تنها او را می‌پرستید، نعمت خدا را شکر گزارید.
 
 
إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ ۖ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
‎‎(١١٥)
 
فقط مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را با نام غیرخدا ذبح کرده‌اند، بر شما حرام کرده است، پس کسی که ناچار شود، بدون آن که تجاوز و تعدی داشته باشد و تجاوز نکند، زیرا خداوند بخشنده‌ی مهربان است.
 
 
وَلَا تَقُولُوا لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هَـٰذَا حَلَالٌ وَهَـٰذَا حَرَامٌ لِتَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ ۚ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ
‎‎(١١٦)
 
و با هر دروغی که به زبانتان می‌آید، نگویید: «این حلال است و آن حرام!» تا بر خدا دروغ بسته باشید. زیرا کسانی که بر خدا دروغ می‌بندند، رستگار نمی‌شوند.
 
 
مَتَاعٌ قَلِيلٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
‎‎(١١٧)
 
بهره‌ای اندک است، در حالی که برای آنان عذابی دردناک است.
 
 
وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ ۖ وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَـٰكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
‎‎(١١٨)
 
و برکسانی که یهودی بودند، آنچه را که پیش از این بر تو نقل کردیم، حرام کردیم، و ظلمی بر آنان نکردیم، ستمی بود که آنان بر خویش روا داشته بودند.
 
 
صفحه
٢٨١
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ وَأَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
‎‎(١١٩)
 
سپس پروردگارت برای کسانی که از روی نادانی کار بدی کردند، آنگاه توبه کردند و به کار شایسته پرداختند، پس از آن توبه، قطعاً بخشنده و مهربان است.
 
 
إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
‎‎(١٢٠)
 
به راستی ابراهیم یک اُمت بود. در برابر خدا خاضع و فرمان‌بر و حق‌گرا بود. و از مشرکان نبود.
 
 
شَاكِرًا لِأَنْعُمِهِ ۚ اجْتَبَاهُ وَهَدَاهُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
‎‎(١٢١)
 
او نسبت به نعمت‌های خداوند شکرگزار بود. او را برگزید و به راهی راست هدایتش کرد.
 
 
وَآتَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً ۖ وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ
‎‎(١٢٢)
 
و در دنیا به او نیکی دادیم. و قطعاً او در آخرت از صالحان و شایستگان است.
 
 
ثُمَّ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۖ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
‎‎(١٢٣)
 
سپس به تو وحی کردیم که از آیین ابراهیمِ حق‌گرا پیروی کن که از مشرکان نبود.
 
 
إِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ ۚ وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
‎‎(١٢٤)
 
تعطیلی شنبه بر کسانی قرار داده شد که در آن اختلاف کردند. و قطعاً پروردگارت در روز قیامت درباره‌ی آنچه آنان پیوسته در آن اختلاف می‌کردند، قضاوت خواهد کرد.
 
 
ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ۖ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
‎‎(١٢٥)
 
با حکمت و پند نیکو، به راه پروردگارت بخوان و به شیوه‌ای که نیکوتر است، بحث و گفتگو کن. همانا پروردگارت به کسی که از راه او منحرف شده، آگاه‌تر است و او هدایت‌یافتگان را بهتر می‌شناسد.
 
 
وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ ۖ وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ
‎‎(١٢٦)
 
و اگر کیفر می‌کنید، چنان مجازات کنید که شما را بدان کیفر کردند، و البته اگر شکیبایی ورزید این کار برای شکیبایان بهتر است.
 
 
وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ ۚ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ
‎‎(١٢٧)
 
صبر پیشه کن و صبر تو جز خداوند نیست. و بر آنان اندوه مخور. و از نیرنگی که می‌کنند، دلتنگ مباش.
 
 
إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ
‎‎(١٢٨)
 
زیرا که خداوند با کسانی است که تقوا پیشه کردند و کسانی که آنان نیکوکارند.
 
سوره قبلیسوره بعدی
سورۀ النحل (128 آیه)